جرقويه Jarquye ( h ) دربارهء جرقويه كه بلوكى است بسيار كهن‌سال و بر جنوب شرقى اصفهان افتاده است ، ما در واژهء آذرخواران و رامشه و اسفنداران توضيحات بسيار و كافى داده‌ايم و در اينجا اين عنوان را پيش مىآوريم تا گفته باشيم كه خود نام جرقويه بر قدمت ناحيت آن و ديه‌هاى آن محل شهادت مىدهد . جرقويه همان است كه معادل آن گركويه را در سيستان داريم كه ، صاحب كتاب تاريخ سيستان آورده است . « 1 » معلوم مىشود كه واژهء گركويهء تاريخ سيستان و جرقويهء ما با هم ارتباط دارند و به يك علت بر ناحيهء آتشكده نام نهاده شده است ( تاريخ سيستان ) و باز معلوم مىشود ، هروقت علت نامگذارى درست و صحيح باشد هر كجاى ديگر هم نامگذارى شود نظر به وحدت علت به همان صورت در مىآيد . از اين‌رو ما هم در اينجا دربارهء جامعه‌شناسى ، تاريخ و خصوصيات ديگر جرقويه به كوتاهى مىپردازيم و خواننده را به آنچه به مناسبت در ذيل ديه‌هاى آن گفتيم ارجاع مىدهيم . واژه‌شناسى : جرقويه معادل گركويه است و از سه جزء « گر + ك + ويه » تشكيل شده است ، اما « گر » در لغت به معناى كوه است ، چنان كه در غرجستان و « 2 » غراب معادل « گراب » ( كوه‌آب - شهركرد ) و غرچه معادل « گرچه » ، « كوه‌چه » ( فردوس ) و غرك معادل « كوهك » ( زابل ) و غيره داريم و اما جزء دوم « ك » علامت تصغير و « ويه - اويه » علامت نسبت است . چنان كه در كاكويه و سيبويه و ذكرويه و بابويه و غيره و غيره داريم يعنى منسوب به سيب و بابا و در مثال ما ناحيهء منسوب به كوه . به عنوان تذكر بگوييم كه در ناحيت جرقويه هم آتشكده‌اى بوده است به همين نام كه اكنون آثار آن باقى است . « 3 » جروكان Jervek n در فهرستهاى مركز آمار ايران كه مبناى كار ما بر روى آن است « 4 » متأسفانه نام جروكان ضبط

--> ( 1 ) - ن . ك . به : تاريخ سيستان تصحيح ملك الشعراى بهار ، آتشكدهء گركويه . ( 2 ) - ن . ك . به : نامهء تنسر و توضيح مرحوم مينوى كه گفته است بر كوههاى مشرف به برخوار تطبيق مىشود . ( 3 ) - بقاياى اين آتشكده در جنوب ديه دستگرد هنوز باقى است . ن . ك . به : على شفيعى ينگ آبادى ، گركويه سرزمين ناشناخته ذيل همين عنوان . ( 4 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . بخش ماربين .